Ενεργειακή Ενωση και Ελλάδα – Προκλήσεις κι Ευκαιρίες

7 Απριλίου 2015

giannis-maniatisΗ συνολική προσπάθεια της χώρας τα τελευταία χρόνια, να αναβαθμιστεί γεωπολιτικά μέσα από συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, σε θέματα αγωγών και υδρογονανθράκων, φαίνεται ότι έχει αποδώσει, γεγονός που μας έχει προσδώσει σημαντικότερη θέση στον ενεργειακό χάρτη της ευρύτερης περιοχής. Το ευρύτερο εξαιρετικά ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, από Ουκρανία, προς Ιράκ, Συρία, Αίγυπτο, Λιβύη και δυστυχώς πρόσφατα Υεμένη, μαζί με Σουδάν και Νιγηρία, διαμορφώνουν ένα μαλακό υπογάστριο, το οποίο κανείς δεν ξέρει πού μπορεί να οδηγήσει.

Η Ελλάδα έχει μια στρατηγική επιλογή την οποία ακολουθεί και τα τελευταία χρόνια εφάρμοσε με πολλή επιμονή και αποτελεσματικότητα. Την ανάπτυξη Περιφερειακών Συνεργασιών. Αυτή τη στιγμή η χώρα έχει πολύ καλές ενεργειακές σχέσεις με Ρωσία, Αλγερία, Τουρκία, Ισραήλ, Κύπρο, Βουλγαρία, Αλβανία, Ιταλία, σχεδόν με το σύνολο των γειτονικών χωρών. Όλα αυτά με στρατηγικό σχέδιο, προκειμένου να γίνουμε ένας σημαντικός ενεργειακός κόμβος στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Έχουμε αποφασίσει και το κάνουμε πράξη, να αξιοποιήσουμε όλες τις ενδογενείς μας πηγές, Ορυκτά καύσιμα και Ανανεώσιμες Πηγές. Μαζί με τους αγωγούς TAP, IGB, EASTMED, VERTICAL CORRIDOR, που προωθούνται στη χώρα, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η εθνική προσπάθεια για την αναβάθμιση των εθνικών υποδομών σε ζητήματα (υγροποιημένου) φυσικού αερίου LNG, με την κατά 80% αναβάθμιση του σταθμού της Ρεβυθούσας και την προώθηση των 2 πλωτών μονάδων FSRU στη Βόρεια Ελλάδα. Η χώρα έχει βαθιά ανάγκη να αποτελέσει έναν επενδυτικά ελκυστικό τόπο, για ελληνικά και κυρίως διεθνή κεφάλαια, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας, που απαιτεί και υψηλά κονδύλια και υψηλά επιχειρηματικά ρίσκα.

Σε σχέση με την ενεργειακή πολιτική της σημερινής κυβέρνησης, ας αντιληφθούν όλοι οι υπεύθυνοι, πως αν η χώρα θέλει διεθνοπολιτικά κι ενεργειακά να συνεχίσει να αποτελεί σημαντικό συντελεστή, θα πρέπει να δει δημιουργικά την παρουσία της στο πλαίσιο της πρόσφατα εξαγγελθείσας Ενεργειακής Ένωσης. Πρόκειται για το σπουδαιότερο ενεργειακό βήμα της Ευρώπης μετά το 1952, όταν δημιουργήθηκε η ΕΚΑΧ, η ευρωπαϊκή Ένωση Άνθρακα και Χάλυβα και συνιστά ένα βαθύτατα προοδευτικό καινοτομικό βήμα. Δεν είναι απλώς γεωπολιτικά ή οικονομικά αποτελεσματικό και χρήσιμο. Είναι ταυτόχρονα ιδεολογικοπολιτικά φιλολαϊκό και προοδευτικό. Αποτελεί τη μοναδική δυνατότητα για μεσαίες και μικρές χώρες όπως η Ελλάδα, μέσα από τη συνεργασία με άλλες χώρες, που αντιμετωπίζουν τα ίδια με μας προβλήματα, να αντιμετωπίσουμε ως λαοί, με διαφάνεια και αλληλεγγύη, τόσο τους ισχυρότερους καταναλωτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και τους επίσης ισχυρότερους προμηθευτές ενεργειακών αγαθών.

Στο νέο αυτό πλαίσιο διακρίνονται πέντε (5) στρατηγικοί στόχοι:

1. Ασφάλεια εφοδιασμού, μηχανισμοί αλληλεγγύης, εμπιστοσύνη ανάμεσα στα Κράτη – Μέλη. Στόχος η μείωση της εξάρτησης από τρίτες προμηθεύτριες χώρες, η διαμόρφωση νέων οδών και αγωγών τροφοδοσίας και ταυτόχρονα η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών ορυκτών και ανανεώσιμων πηγών τροφοδοσίας.

2. Ολοκλήρωση της εσωτερικής ενεργειακής αγοράς, με στόχο την ελεύθερη ροή ενέργειας ανάμεσα στα Κράτη – Μέλη ως την Πέμπτη Ευρωπαϊκή Ελευθερία, μέσα από την άρση τεχνικών και ρυθμιστικών εμποδίων των διασυνοριακών ροών, καθώς και δημιουργία νέων υποδομών για άρση της ενεργειακής απομόνωσης περιοχών, όπως π.χ. τα ελληνικά νησιά.

3. Εξοικονόμηση ενέργειας και ενεργειακή αποτελεσματικότητα, λαμβάνοντας υπόψη ότι σήμερα το 75% των ευρωπαϊκών κτιρίων δεν είναι ενεργειακά θωρακισμένο (το ποσοστό αυτό στην Ελλάδα ξεπερνά το 90%). Τα κτίρια είναι υπεύθυνα για το 40% της ενεργειακής κατανάλωσης και το 36% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην Ε.Ε. Με το 35% των ευρωπαϊκών κτιρίων να έχουν ηλικία άνω των 50 ετών είναι εύλογη η εκτίμηση ότι τα κτίρια αυτά καταναλώνουν 25-60lt πετρελαίου θέρμανσης ανά m2 κατ’ έτος, ενώ τα νέα κτίρια χρειάζονται μόλις 3-5lt! Προσθέτουμε στα παραπάνω τη δημιουργία 15-20 θέσεων εργασίας για κάθε 1.000.000 ευρώ που επενδύεται στην εξοικονόμηση.

4. Διαμόρφωση οικονομιών χαμηλής κατανάλωσης άνθρακα, λαμβάνοντας υπόψη τον πανευρωπαϊκό στόχο για μείωση κατά 40% των εκπομπών CO2 μέχρι το 2030 και συμμετοχή κατά τουλάχιστον 27% των ΑΠΕ στο ενεργειακό ισοζύγιο. Οι Έξυπνες Πόλεις και τα Έξυπνα Δίκτυα, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, έχουν αποφασιστικό ρόλο στην υλοποίηση των στόχων. Τα Έξυπνα Δίκτυα είναι το ευρωπαϊκό Σχιστολιθικό Αέριο! Εξάλλου, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά εξοικονομούν εκατοντάδες ευρώ κάθε χρόνο και αντίστοιχα δημιουργούνται δεκάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας από την εφαρμογή του οικοσχεδιασμού και της ενεργειακής σήμανσης (Ecodesign, Energy labeling). To πλαίσιο αναμένεται μέχρι το 2020 να εξοικονομήσει το ισοδύναμο της ετήσιας πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας ολόκληρης της Ιταλίας.

5. Καινοτομία, Έρευνα, Ανταγωνιστικότητα με στόχο η Ευρώπη να μειώσει το ενεργειακό της κόστος μέσα από νέες τεχνολογίες σε ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας, διανομή δικτύων, κ.ά.

Η εφαρμογή της Ενεργειακής Ένωσης θα μας επιτρέψει να υλοποιήσουμε την Πέμπτη Ελευθερία, μαζί με τις τέσσερις που υπάρχουν σήμερα, είναι η ελευθερία κινήσεων Ανθρώπων, Αγαθών, Υπηρεσιών και Κεφαλαίων. Δεν υπάρχει ελευθερία κινήσεων ενέργειας. Δεν υπάρχουν ελεύθερες ροές ενεργειακών προϊόντων και αγαθών, διότι οι κανονιστικές ελλείψεις – στρεβλώσεις και οι εθνικές προσπάθειες σε μεγάλες χώρες, δεν έχουν επιτρέψει την υλοποίηση της Πέμπτης Ελευθερίας. Η Πέμπτη Ελευθερία είναι ιστορική ευκαιρία να υλοποιηθεί τώρα, μέσα από την Ενεργειακή Ένωση.

Η Κοινοτική Αλληλεγγύη για πρώτη φορά συζητήθηκε σε επίπεδο Συμβουλίου Υπουργών και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με αφορμή το ξέσπασμα της κρίσης στην Ουκρανία, όταν η Ελλάδα πρότεινε συγκεκριμένο μηχανισμό Κοινοτικής Αλληλεγγύης, στο LNG. Και υπήρξε η απάντηση του τότε Ευρωπαίου Επιτρόπου, κ. Gunter Oettinger ότι δεν μπορούμε άμεσα να υλοποιήσουμε την ελληνική πρόταση ως έχει, όμως θα την ενσωματώσουμε στην Ενεργειακή Ένωση. Και πράγματι ενσωματώθηκε. Στην Ενεργειακή Ένωση υπάρχει η αρχή της Κοινοτικής Αλληλεγγύης στα θέματα φυσικού αερίου, ιδιαίτερα σε εποχές κρίσης με το προβάδισμα 2-3 ημερών που δίνεται στις χώρες της Περιφέρειας που έχουν το σοβαρότερο πρόβλημα να έχουν προτεραιότητα με τις τιμές των φορτίων που περισσεύουν από άλλες χώρες. Άρα, Κοινοτική Αλληλεγγύη, μετά από ελληνική πρωτοβουλία, που ενσωματώθηκε στην Ενεργειακή Ένωση. Συμμετείχαμε ως Ελλάδα, αποφασιστικά και ενεργά στην διαμόρφωση αυτής της πολιτικής.

Εξίσου σημαντικό χαρακτηριστικό της Ενεργειακής Ένωσης είναι η καταπολέμηση της Ενεργειακής Φτώχειας. 50.000.000 Ευρωπαίων πολιτών κινδυνεύουν από την Ενεργειακή Φτώχεια. Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της Ένωσης που το 2010 εφάρμοσε το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (Κ.Ο.Τ.). Σήμερα 650.000 ελληνικές οικογένειες έχουν φθηνό ηλεκτρικό ρεύμα με ένα μόνο κριτήριο, το χαμηλό εισόδημα. Και αυτό λειτουργεί ως παράδειγμα σε όσα θέλουν να κάνουν κι άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Στην Ενεργειακή Φτώχεια είχαμε επίσης μια σημαντική επιτυχία της Ελλάδας, η οποία μαζί με άλλες 4 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, πρότεινε από τον περασμένο Νοέμβριο, με κοινή επιστολή στον Επίτροπο, η Εξοικονόμηση Ενέργειας, ιδιαίτερα για τους ασθενέστερους, να είναι πανευρωπαϊκός στόχος κατά 30%, εν όψει του 2030. Η πολιτική αυτή, τελικά ενσωματώθηκε στην ευρωπαϊκή πολιτική! Η Ελλάδα συμμετείχε πρωτοποριακά στη διαμόρφωση και αυτής της πολιτικής. Έχουμε υποβάλει σχετικές προτάσεις για επενδύσεις ύψους 2,5 δισ. ευρώ στο πακέτο Juncker για εξοικονόμηση.

Το τρίτο χαρακτηριστικό της Ενεργειακής Ένωσης είναι η Ενεργειακή Δημοκρατία, κι εδώ απαντάμε στο ερώτημα γιατί είναι προοδευτική η Ενεργειακή Ένωση. Γιατί στηρίζει την Ενεργειακή Δημοκρατία, υλοποιώντας το όραμα του Jeremy Rifkin. Οι Εξυπνες Πόλεις – Smart Cities, με τη νέα πολεοδομική και αρχιτεκτονική δομή τους, με την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια, με την εφαρμογή των έξυπνων δικτύων και μετρητών κατανάλωσης, καθώς και με το νέο αειφορικό τρόπο αστικών μετακινήσεων, αποτελούν το μεγάλο ευρωπαϊκό στοίχημα για αναβάθμιση του τρόπου ζωής στις πόλεις μας. Ένα μεγάλο φάσμα εφαρμογών καινοτομιών, που χρηματοδοτούνται κατά προτεραιότητα από τα 80 δισ. ευρώ του προγράμματος HORIZON 2020. Για τα ζητήματα των Έξυπνων Δικτύων – Smart Grids, η Ελλάδα στο πακέτο Juncker έχει ζητήσει 1 δισ. ευρώ, από ένα σύνολο 17 έργων εθνικής σημασίας, συνολικού προϋπολογισμού 15 δισ. ευρώ.

Στην Ενεργειακή Δημοκρατία, το μέτρο – τομή για τον Ενεργειακό Συμψηφισμό (Net Metering), είναι πια Νόμος της χώρας. Θεσμοθετήθηκε, για κάθε κατοικία – νοικοκυριό, για κάθε επιχείρηση, για κάθε συλλογική κοινωνική οντότητα, για κάθε Οργανισμό Εγγείων Βελτιώσεων, η αποκεντρωμένη αυτοπαραγωγή πράσινης ενέργειας κυρίως απο Φωτοβολταϊκά, η αποκεντρωμένη αυτοκατανάλωση, ο ετήσιος ενεργειακός συμψηφισμός, με όφελος πάνω από 40% στο ετήσιο κόστος κατανάλωσης όλων των παραπάνω!!

Η ενότητα δυνάμεων των μεσαίων και μικρών χωρών στο πλαίσιο ενιαίων διαπραγματεύσεων και πολιτικών, που προβλέπει η Ενεργειακή Ένωση, είναι βαθύτατα προοδευτική, βαθύτατα εθνικά και οικονομικά επωφελής για την Ελλάδα και τις άλλες περιφερειακές χώρες.

Η Ελλάδα, έχει κάθε εθνικό – πατριωτικό λόγο να είναι ενεργά παρούσα στην Ενεργειακή Ένωση, ως μια όαση ηρεμίας, ειρήνης, σταθερότητας στην ευρύτερα ταραγμένη περιοχή, να συνεχίσει να αποτελεί έναν βασικό κόμβο περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας, να αναδεικνύει διαρκώς το σημαντικό γεωπολιτικό της ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

* Γιάννης Μανιάτης – Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιά – πρώην Υπουργός ΠΕΚΑ

Πηγή: Capital.gr

Category: Ειδήσεις

Comments are closed.

banner ad