Γλυκό σόργο

Το γλυκό σόργο είναι μονοετές φυτό, χαρακτηρίζεται από μεγάλη φωτοσυνθετική ικανότητα και υψηλή απόδοση σε βιομάζα μεγάλης περιεκτικότητας σε διαλυτά ζάχαρα και κυτταρίνες.
Παράλληλα με τα καλλιεργούμενα υπάρχουν και τα άγρια είδη σόργου, που αποτελούν ζιζάνια για πληθώρα καλλιεργειών.
Λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας των στελεχών σε ζάχαρα (9-13 % νωπού βάρους) και της σχετικά με τον αραβόσιτο μικρότερης απαίτησης σε εισροές, το γλυκό σόργο αποτελεί αντικείμενο εντατικών μελετών για την παραγωγή βιοαιθανόλης με τις κλασικές διαδικασίες ζύμωσης του ζαχαρούχου χυμού. Ταυτόχρονα, μελετάται η αξιοποίηση των στελεχών μετά την εξαγωγή του χυμού για την παραγωγή ζωοτροφών (ενσίρωμα), βιομονωτικών υλικών (λόγω ποσότητας και ποιότητας κυτταρινών) ή και παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόσφατα επίσης, γίνονται συντονισμένες ερευνητικές προσπάθειες για τη βελτίωση της παραγόμενης ποσότητας βιομάζας και αξιοποίησης όλου του φυτού ή μόνο των στελεχών για παραγωγή βιοαιθανόλης δεύτερης γενιάς.

Το γλυκό σόργο χαρακτηρίζεται από καλή προσαρμοστικότητα σε ξηρικές ή ημιξηρικές συνθήκες καθώς οι απαιτήσεις του σε νερό είναι σχετικά μικρές. Είναι φυτό που ευδοκιμεί σε πληθώρα εδαφικών τύπων από ελαφρά αργιλώδη έως και βαριά αργιλοπηλώδη αλλά προτιμά τα ελαφρά, γόνιμα εδάφη, με καλή στράγγιση και μέτρια έως υψηλή διαθέσιμη υγρασία. Η ανάπτυξή του πραγματοποιείται σε ευρύ φάσμα τιμών pH που κυμαίνεται μεταξύ 5 και 8.5. Το ύψος του στελέχους του γλυκού σόργου εξαρτάται από την ποικιλία, τις κλιματικές και καλλιεργητικές συνθήκες και μπορεί να φθάσει έως και 5 m αλλά συνήθως δεν υπερβαίνει τα 3.5-4 m. Το περιεχόμενο των στελεχών σε ζάχαρα κατά το στάδιο ωρίμανσης κυμαίνεται μεταξύ 9 και 13 %. Το σόργο δύναται να χρησιμοποιηθεί σε διάφορα σχήματα αμειψισποράς όπως π.χ. με άλλα σιτηρά (σιτάρι, αραβόσιτο), ψυχανθή και ελαιούχα φυτά. Μπορεί επίσης να αποτελέσει επίσπορη καλλιέργεια μετά από χειμερινά σιτηρά ή ελαιοκράμβη.

Sweet sorghum 2

Προετοιμασία αγρού

Οι καλλιεργητικές εργασίες για την προετοιμασία του εδάφους είναι ανάλογες με εκείνες του αραβόσιτου, με τη διαφορά ότι, λόγω του μικρότερου μεγέθους του σπόρου γλυκού σόργου, η προετοιμασία κατάλληλης σποροκλίνης είναι ιδιαίτερης σημασίας για την επιτυχή εγκατάσταση της καλλιέργειας.
Γενικά, για όλα τα είδη του σόργου η σπορά πρέπει να γίνεται σε καλά προετοιμασμένο και ψιλοχωματισμένο αγρό. Η προετοιμασία της σποροκλίνης περιλαμβάνει 1 ή 2 οργώματα ή σβαρνίσματα, ανάλογα με την κατάσταση του εδάφους, πριν από την σπορά.

Σπορά

Η σπορά του γλυκού σόργου πραγματοποιείται όταν η θερμοκρασία του εδάφους σταθεροποιηθεί στους 15 0C και συνήθως ακολουθεί κατά 1-2 εβδομάδες τη σπορά του αραβόσιτου. Στη χώρα μας συνήθης εποχή σποράς είναι η περίοδος από αρχές έως μέσα Απριλίου. Η πυκνότητα της καλλιέργειας επηρεάζει τις αποδόσεις σε ζάχαρα και τη διάμετρο του στελέχους. Η συνιστώμενη ποσότητα σπόρου είναι 3-4 χλγ/στρ. Η σπορά πραγματοποιείται με σπαρτική καλαμποκιού ή σιταριού κατάλληλα ρυθμισμένη.

Άρδευση

Λόγω του εκτεταμένου ριζικού του συστήματος και της μορφολογίας του φυλλώματος και του στελέχους, το γλυκό σόργο έχει την ιδιότητα να αντέχει σε παρατεταμένες περιόδους ανεπαρκούς εδαφικής υγρασίας. Παρόλα αυτά, η επίτευξη υψηλών αποδόσεων επιτυγχάνεται με επαρκή άρδευση. Ο αριθμός των αρδεύσεων εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες. Στη χώρα μας, συνήθως τρεις αρδεύσεις αρκούν για την παραγωγή ικανοποιητικής σε ποσότητα και ποιότητα βιομάζας. Η άρδευση πραγματοποιείται με αυλάκια ή στάγδην άρδευση.

Συγκομιδή

Η συγκομιδή πραγματοποιείται, με χορτοκοπτικές και αυτοδετικές μηχανές όταν ο σπόρος βρίσκεται στο στάδιο του γαλακτώματος, οπότε μεγιστοποιείται η περιεκτικότητα των στελεχών σε ζάχαρα (9-13% του χλωρού βάρους). Ανάλογα με την ποικιλία και δευτερευόντως με την εποχή σποράς, στη χώρα μας η συνήθης εποχή συγκομιδής είναι η περίοδος από αρχές Σεπτεμβρίου έως αρχές Οκτωβρίου. Για την επίσπορη καλλιέργεια η συγκομιδή μπορεί να καθυστερήσει και μέχρι τέλος Νοεμβρίου.

Αποθήκευση

Το γλυκό σόργο δεν αποθηκεύεται, παραλαμβάνεται άμεσα ο ζαχαρούχος χυμός και ακολουθεί η εργοστασιακή διαδικασία της ζύμωσης για την παραγωγή της αιθανόλης. Σε περίπτωση που η εξαγωγή του χυμού από τα στελέχη καθυστερήσει η ποσότητα και ποιότητα των ζαχάρων υποβαθμίζεται.

Αποδόσεις – Ενεργειακές δυνατότητες

Η απόδοση σε βιομάζα εξαρτάται από τις κλιματικές συνθήκες, την περιοχή, την ποικιλία, την γονιμότητα του εδάφους και τις καλλιεργητικές πρακτικές. Οι πειραματικές αποδόσεις σε διάφορες χώρες της Νότιας Ευρώπης κυμάνθηκαν περί τους 8-10 τον στελεχών/στρ. Στην Ελλάδα, η απόδοση σε χλωρή βιομάζα κυμαίνεται μεταξύ 7 και 12 τον/στρ ή και μεγαλύτερη υπό ιδανικές συνθήκες με αντίστοιχη απόδοση σε ξηρή βιομάζα της τάξης των 2-3.5 τον/στρ. Μια μέση πάντως τιμή σε επίπεδο καλλιέργειας, μετά και από εκτεταμένο σχετικό πειραματισμό της ΕΒΖ ΑΕ και του ΓΠΑ, υπολογίζεται στα 850-900 χλγ ζάχαρης/στρ. Με βάση την εκτίμηση αυτή, η παραγωγή βιοαιθανόλης υπολογίζεται περί τα 500-550 λίτρα/στρ, ενώ το στρεμματικό κόστος παραγωγής αναμένεται θεωρητικά να είναι μικρότερο κατά 15-20% συγκριτικά με τον αραβόσιτο. Ταυτόχρονα, παράγεται βιομάζα για ενσίρωση περί τους 4-5 τον/στρ. Τέλος, παράγονται 100 περίπου χλγ σπόρου ανά στρέμμα. Όπως έχει αναφερθεί, η βιομάζα (βαγάση) μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για παραγωγή θερμότητας ή αργότερα για την παραγωγή βιοαιθανόλης 2ης γενεάς. Για την περίπτωση παραγωγής βιοαιθανόλης σήμερα το ενεργειακό ισοζύγιο είναι μεγαλύτερο του 2 και το ποσοστό μείωσης αερίων θερμοκηπίου είναι περί το 30-40 %.
Βέβαια θα πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι μέχρι τώρα δεν έχει υπάρξει παραγωγή βιοαιθανόλης από γλυκό σόργο σε βιομηχανική κλίμακα, κυρίως για λόγους έντονης εποχικότητας της παραγωγής και δυσχέρειας χειρισμού της βιομάζας.

Πηγές : ΚΑΠΕΓ.Π.Α.Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

banner ad