Ευκάλυπτος

Ο ευκάλυπτος είναι καλλωπιστικό δένδρο που ανήκει στην οικογένεια Myrtaceae και κατάγεται από την Αυστραλία. Είναι φυτό που απαντάται κυρίως στις υποτροπικές περιοχές, με την Πορτογαλία και την Ισπανία να καλύπτουν τη μισή περίπου παγκόσμια παραγωγή ευκάλυπτου. Σημαντικές επίσης καλλιεργούμενες εκτάσεις ευρίσκονται στις ΗΠΑ, και συγκεκριμένα στην Καλιφόρνια, Αριζόνα και Χαβάη. Το ξύλο που παράγεται από τον ευκάλυπτο χρησιμοποιείται για την παραγωγή οικοδομικών υλικών και χαρτοπολτού. Τα φύλλα έχουν αντιβιοτικές ιδιότητες και το απόσταγμά τους χρησιμοποιείται ως εντομοαπωθητικό και αντιπαρασιτικό. Το αιθέριο έλαιο που παράγεται από τον ευκάλυπτο χρησιμοποιείται ως αντιβηχικό, αντισηπτικό και για την παρασκευή καλλυντικών σκευασμάτων. Δεδομένης της προσαρμοστικότητας στις κλιματικές συνθήκες της νότιας Ευρώπης, ο ευκάλυπτος μπορεί να αποτελέσει μια συμφέρουσα καλλιέργεια για την παραγωγή στερεών βιοκαυσίμων.

Προσαρμοστικότητα

Είναι φυτό ευρείας προσαρμοστικότητας σε ποικίλες εδαφοκλιματικές συνθήκες και εκτείνεται από τις κρύες υγρές περιοχές των εύκρατων ζωνών έως και τις υποτροπικές ξηρές και υγρές δασικές ζώνες. Συνήθως απαντάται σε περιοχές με ετήσια βροχόπτωση και θερμοκρασία 800-1600 χιλ και 16-20°C αντίστοιχα, ενώ ιδανικές για την καλλιέργεια είναι οι συνθήκες που επικρατούν στα ήπια εύκρατα κλίματα όπως επίσης και σε ορεινές περιοχές. Ο ευκάλυπτος μπορεί να αναπτυχθεί σε υποβαθμισμένα, άγονα εδάφη, χωρίς εφαρμογή άρδευσης και φυτοπροστασίας. Εξαιτίας της μεγάλης απορρόφησης της διαθέσιμης εδαφικής υγρασίας, η καλλιέργεια ευκάλυπτου σε επικλινείς περιοχές μπορεί να προκαλέσει ακόμα και διάβρωση του εδάφους.

Περιγραφή – Βιολογικός κύκλος

Ο ευκάλυπτος είναι αειθαλές δένδρο με διάρκεια ζωής της καλλιέργειας περί τα 15 έτη. Το ριζικό σύστημα του φυτού είναι βαθύ και εκτεταμένο. Το ύψος του φθάνει τα 70 μ, ενώ ο κορμός έχει διάμετρο 0.6-2 μ και είναι ευθυτενής με στενή, ακαθόριστη κορυφή και μεγάλες διακλαδώσεις. Τα φύλλα, είναι έμμισχα, λογχοειδή με ευδιάκριτες λεπτές νευρώσεις και εκφύονται κατ’ εναλλαγή. Τα άνθη φέρουν λευκούς στήμονες και εκφύονται σε πλευρικούς οφθαλμούς. Ο καρπός είναι κάψα απλή, πλατιά με στρογγυλεμένη κορυφή και εκφύεται στη βάση του φύλλου. Οι σπόροι είναι ακανόνιστου ελλειπτικού σχήματος, μαύρου χρώματος.

Σπορά – Φύτευση

Ο ευκάλυπτος πολλαπλασιάζεται με σπόρους και με μοσχεύματα ηλικίας περίπου 6 μηνών. Δεδομένου ότι οι σπόροι που συλλέγονται από το ίδιο φυτό σε διάστημα τριάντα ημερών παρουσιάζουν μεγάλη διακύμανση βλαστικής ικανότητας (2-80%), ο έλεγχος της καθίσταται απαραίτητος. Τα σπορόφυτα όπως και τα ώριμα φυτά είναι ευαίσθητα στην ξηρασία και στο ψύχος. Το σχήμα και η πυκνότητα φύτευσης είναι ανάλογα με αυτά που περιγράφηκαν για τη λεύκη.

Λίπανση – Άρδευση

Η ανταπόκριση του φυτού τόσο στην άρδευση όσο και στην λίπανση αναφορικά με την παραγωγή ξηρής βιομάζας είναι θετική αλλά δεν αποτελεί οικονομικά συμφέρουσα πρακτική. Σύμφωνα με πειραματικά δεδομένα η λίπανση συμβάλλει στην ταχύτερη παραγωγή βιομάζας, αφού παραγωγή 30 τόνων βιομάζας απαιτεί 4 και 9.5 έτη με και χωρίς εφαρμογή λίπανσης, αντίστοιχα.

Συγκομιδή

Η εποχή συγκομιδής του ευκάλυπτου, όπως και άλλων δένδρων, για τη χρήση της βιομάζας του καθορίζεται από τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή καλλιέργειας. Σε περιοχές με μεγάλο ύψος βροχοπτώσεων η εποχή συγκομιδής δεν είναι τόσο καθοριστικής σημασίας ενώ σε παγετόπληκτες περιοχές η συγκομιδή πραγματοποιείται στα τέλη του χειμώνα ή αρχές της άνοιξης για την αποφυγή καταστροφής του κορμού. Αντίθετα, συγκομιδή κατά την ξηροθερμική περίοδο του καλοκαιριού καθυστερεί την έκπτυξη παραφυάδων και ενέχει τον κίνδυνο καταστροφής ή αποφλοίωσης του κορμού.

Αποδόσεις – Ενεργειακές δυνατότητες

Η κατά μέσο όρο παραγωγή βιομάζας ευκάλυπτου είναι περί τους 2.6 τον/στρ που συνοδεύεται από σε αποδόσεις της τάξης των 0.6-0.8 και 0.3-0.4 τον/στρ χλωρού φυλλώματος και ξηρού βάρους, αντίστοιχα και 4-4.5 χλγ/στρ ελαίου. Σε πειραματικές αρδευόμενες καλλιέργειες της ρυγχωτής ευκαλύπτου, που διεξήχθησαν στη χώρα μας, με διετή περίτροπο χρόνο καταγράφηκαν αποδόσεις της τάξης των 6.4 και 2.8 τoν/στρ/έτος χλωρής και ξηρής μάζας, αντίστοιχα. Η αύξηση της παραγωγής της ξηρής βιομάζας από τον δεύτερο στον τρίτο περίτροπο χρόνο ήταν της τάξης του 46%. Η καύση του ξύλου παράγει κάρβουνο υψηλής ποιότητας με παράλληλη παραγωγή μικρής ποσότητας τέφρας. Η ενεργειακή αξία του ξύλου είναι περίπου 4.800 kcal/χλγ. Σύμφωνα με τις αποδόσεις των πειραματικών καλλιεργειών που προαναφέρθηκαν το εκτιμώμενο ενεργειακό δυναμικό του της φυτείας κυμαίνεται μεταξύ 35 και 58 GJ/στρ/έτος.

banner ad